أبو ريحان البيروني ( مترجم : اكبر دانا سرشت )
374
آثار الباقيه ( فارسى )
جز اين تاريخ كه نقل شد تاريخ ديگرى بود بگفتههاى ديگر خود ملحق ميساختم « 1 » . اما شهور قبطيان - ماههاى قبطى دو قسم است مكبوس و غير مكبوس . اگرچه مصريان مانند امم ديگر در ماهها روش خاصى داشتهاند ولى ما از آن بىخبريم و نيز از شهور مكبوسى هم كه در عهد ما دارند آگاه نيستيم جز اينكه نقل مىكنند كه نوروز قبطيان روز اول شهر توت است و در اين روز آب نيل بالا ميآيد و در روز شانزدهم از ماه بوونه زياد مىشود و بگفته ديگر در روز بيستم اين ماه آب نيل زياد مىگردد . دور نيست كه مصريان براى اينكه ميان روميان و سريانيان واقعند و در سالهاى خود با اين دو قوم متفقند در طرز كبيسه نيز از ايشان پيروى كرده باشند به غير از حالات خاصهاى از قبيل احوال مياه ، هواهاى مختلف ، باد و بارانها ، كه اختصاص بمسكن ايشان دارد . كبيسهاى را كه سريانيان و روميان به كار مىبندند دو قسم است : يكى آنست كه براى اسباب معيشت دنيوى و حالات مستحدثه در هوا ، و امور ديگرى از اين قبيل به كار مىبرند قسم ديگر آن است كه اختصاص بحالات دينى ايشان دارد كه كيش مسيحى باشد و ما تا اندازهاى كه مطلعيم در جاى خود از هر دو نوع گفتگو خواهيم كرد .
--> ( 1 ) - ابو ريحان در كتاب تفهيم مىگويد : « خوارزميان را اندر ماههاى خويش روزهاست معروف و نوروزشان ناوسارزى خوانند وز آن اجغار است و تفسيرش آتش افروخته و آن روز شانزدهم است از چهارم ماههاى ايشان و اندر او بشب آتشها افروزند بلند بر كردار سده و گرد بر گرد او سيكى خورند و از اين اجغار روزها را شمرند و وقتهاء كشتن و چيدن و فشردن را و ماننده آن » .